مقدمه
در سالهای اخیر، بسیاری از مالکین املاک تجاری و اداری، ملک خود را به صاحبان مشاغل، شرکتها و کسبوکارها اجاره میدهند. اما یکی از دغدغههای رایج میان این دسته از مالکین، نگرانی از مشمول شدن در مالیات عملکرد کسبوکار مستأجر است. آیا واقعاً مالک باید مالیات عملکرد پرداخت کند؟ یا فقط مالیات بر درآمد اجاره شامل حال او میشود؟ در این مقاله بهطور کامل به این موضوع میپردازیم و ابهامات رایج را برطرف میکنیم.
🔍 تفاوت مالیات عملکرد با مالیات بر درآمد اجاره
برای درک بهتر موضوع، ابتدا باید تفاوت میان دو نوع مالیات را بشناسیم:
- مالیات عملکرد: این نوع مالیات مربوط به فعالیت اقتصادی یک شخص حقیقی یا حقوقی است. شرکتها و صاحبان مشاغل موظفاند بر اساس درآمد و هزینههای خود، اظهارنامه مالیاتی ارائه دهند و مالیات عملکرد پرداخت کنند.
- مالیات بر درآمد اجاره: این مالیات مربوط به درآمدی است که مالک از طریق اجاره ملک خود کسب میکند. این درآمد مشمول مالیات جداگانهای است که ارتباطی با فعالیت اقتصادی مستأجر ندارد.
🧾 آیا مالک مشمول مالیات عملکرد مستأجر میشود؟
پاسخ کوتاه و قطعی: خیر.
مالک صرفاً بابت درآمد حاصل از اجاره ملک خود، موظف به پرداخت مالیات بر درآمد اجاره است. مالیات عملکرد، به فعالیت اقتصادی مستأجر مربوط میشود و هیچ ارتباطی با مالک ندارد—even اگر ملک برای فعالیت تجاری استفاده شود.
📌 مثال واقعی برای درک بهتر
فرض کنید آقای رضایی مالک یک واحد تجاری در خیابان ولیعصر تهران است. او این واحد را به یک شرکت طراحی سایت اجاره داده است. شرکت مذکور در آن محل فعالیت اقتصادی دارد، درآمد کسب میکند و موظف به ارائه اظهارنامه عملکرد است. اما آقای رضایی فقط بابت اجارهای که دریافت میکند، باید مالیات بر درآمد اجاره پرداخت کند. هیچگونه مسئولیتی در قبال مالیات عملکرد شرکت ندارد.
⚖️ مبنای قانونی مالیات اجاره
بر اساس ماده ۵۳ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمدی که شخص حقیقی یا حقوقی از اجاره ملک خود کسب میکند، مشمول مالیات است. این مالیات بهصورت سالانه محاسبه شده و باید در قالب اظهارنامه مالیاتی مربوط به اجاره ملک ارائه شود.
نکته مهم اینجاست که قانون هیچگونه اشارهای به مسئولیت مالک در قبال عملکرد مستأجر نکرده است. بنابراین، نگرانی مالکین در این زمینه کاملاً بیمورد است.
📌 آیا نوع فعالیت مستأجر روی مالیات مالک تأثیر دارد؟
خیر. نوع فعالیت مستأجر—چه فروشگاه باشد، چه شرکت خدماتی، چه کارگاه تولیدی—هیچ تأثیری بر مالیات مالک ندارد. تنها چیزی که برای سازمان امور مالیاتی اهمیت دارد، میزان اجاره دریافتی و مدت زمان اجاره است.
💡 نکات مهم برای مالکین املاک اجاری
برای جلوگیری از مشکلات مالیاتی، مالکین باید به نکات زیر توجه کنند:
- تنظیم قرارداد رسمی اجاره با ذکر مبلغ اجاره، مدت زمان، و مشخصات طرفین
- ثبت اجاره در سامانه سازمان امور مالیاتی در موعد مقرر
- ارائه اظهارنامه مالیاتی اجاره در پایان سال مالی
- نگهداری مدارک پرداخت اجاره برای اثبات درآمد در صورت نیاز
📈 تأثیر اجاره ملک بر درآمد مشمول مالیات مالک
درآمد حاصل از اجاره ملک، بهعنوان یکی از منابع درآمدی مالک محسوب میشود. این درآمد پس از کسر معافیتهای قانونی (مانند هزینههای تعمیرات، استهلاک، و…) مشمول مالیات خواهد بود. نرخ مالیات بر درآمد اجاره بسته به نوع مالک (حقیقی یا حقوقی) و میزان درآمد متفاوت است.
❓ سوالات پرتکرار مالکین
آیا اگر مستأجر مالیات خود را پرداخت نکند، مالک مسئول است؟
خیر. مسئولیت پرداخت مالیات عملکرد کاملاً بر عهده مستأجر است. مالک هیچ مسئولیتی در قبال بدهی مالیاتی مستأجر ندارد.
آیا مالک باید فعالیت اقتصادی مستأجر را در اظهارنامه خود ذکر کند؟
خیر. اظهارنامه مالک فقط شامل اطلاعات مربوط به اجاره ملک است، نه فعالیت مستأجر.
آیا اجاره ملک به شرکتها مالیات بیشتری دارد؟
خیر. نوع مستأجر (شخص حقیقی یا حقوقی) تأثیری بر نرخ مالیات اجاره ندارد. فقط مبلغ اجاره و مدت زمان اجاره مهم است.
📌 توصیههای موسسه محیا محاسبان کاردان
ما در موسسه محیا محاسبان کاردان، بارها با مالکینی مواجه شدهایم که بهدلیل ناآگاهی از قوانین مالیاتی، دچار نگرانیهای بیمورد یا حتی مشکلات مالیاتی شدهاند. توصیه ما:
- از مشاور مالیاتی کمک بگیرید تا اظهارنامه اجاره را بهدرستی تنظیم کنید.
- قرارداد اجاره را شفاف و دقیق تنظیم کنید تا در صورت بروز اختلاف، مستندات کافی داشته باشید.
- اطلاعات مالیاتی خود را بهروز نگه دارید تا از معافیتها و تخفیفهای قانونی بهرهمند شوید.
🎥 معرفی ویدیو آموزشی
در همین راستا، ویدیویی تهیه کردهایم که در آن مشاور مالی و مالیاتی موسسه، بهصورت ساده و کاربردی توضیح میدهد که چرا مالکین نباید نگران مالیات عملکرد مستأجر باشند. این ویدیو را میتوانید از طریق لینک زیر مشاهده کنید:
📌 نتیجهگیری
اگر شما مالک ملکی هستید که آن را به کسبوکارها یا شرکتها اجاره دادهاید، خیالتان راحت باشد: مالیات عملکرد فقط به فعالیت اقتصادی مستأجر مربوط میشود و شما مالیات اجاره ملک به کسبوکارها یعنی شما فقط بابت درآمد اجارهای که دریافت میکنید، موظف به پرداخت مالیات هستید. با رعایت اصول قانونی و تنظیم صحیح قرارداد، میتوانید با خیال راحت از درآمد اجاره بهرهمند شوید.
